“Aydın” Kimdir?

“Aydın” kelimesi hem bir kişilik özelliği hem de toplumsal bir rol olarak tanımlanabilir. Toplumsal rol olarak: fikir üreten, sorgulayan, yol gösteren kişi anlamına geliyor.

Aydın kişi;

  • Evrensel değerlere açık, çağdaş düşünceye sahip kişidir.
  • Bilgi, görgü ve kültür açısından donanımlıdır.
  • Özgür düşünceye sahip olup sürekli kendini geliştirir.
  • Toplumuna karşı sorumluluk hisseder; ailesine, çevresine, ülkesine ve insanlığa faydalı olmayı amaçlar.
  • Saygın, güvenilir, öğretici bir kişilik sergiler.
  • Ayrımcılığa karşıdır, bölücülüğü reddeder.
  • Medeni ve gelişmiş toplumların değerlerini benimseyip kendi toplumuna uyarlamaya çalışır.

Aydın Olmanın Özellikleri

  • Eğitimli olmak tek başına yeterli değildir; etik değerler, karakter ve yüksek ruh hali de gerekir.
  • Bilgi paylaşımı yapar, öğretici olur.
  • Toplumun sesi olmayı hedefler; eleştirel düşünür ama yapıcıdır.
  • Kendi çıkarı yerine toplumun çıkarını gözetir.

Aydın ile İlgili Bazı Tartışmalar

  • Herkes kendi ideolojisine göre bir “aydın” tanımı yapabilir: sağcı, solcu, devrimci, milliyetçi vs.
  • Gerçek aydın ile sözde aydın arasında fark vardır: biri topluma ışık tutar, diğeri sadece görünürde entelektüeldir.

Kürd toplumunda da, tıpkı diğer toplumlarda olduğu gibi, bazı kişiler “aydın” olarak anılsa da bu unvanı hak edenler ile sadece görünürde entelektüel olanlar arasında fark vardır. Gerçek aydınlar yukarıda da denildiği gibi;

  • Halkın sorunlarına duyarlıdır.
  • Bilgi üretir, paylaşır.
  • Cesurca eleştirir ama yapıcıdır.
  • Kendi çıkarı yerine toplumun çıkarını gözetir

Aydınlar bir toplumda genellikle bağımsız dururlar. 

Onların görevi yukarıda belirtildiği gibi eleştiri yaparak toplumu yönlendirir, topluma göz kulak olur, yol gösterirler. Fakat Kürdlerde çok sözde “aydın” görmeme rağmen bir tek böyle bir aydın göremiyorum.

Kürd toplumunda aydın sadece bireyci değil, ayni zamanda kördür. Kürd toplumunda aydın, aydın olma özelliğini yetirmiş, feodal gururu göklere kadardır. Toz kondurulamaz.

Benim tanıdıklarım bu 5 kişidir, İsmail Beşikçi ise Türk’tür ama yaşamını Kürd davasına adadığı ve çok cesur bir aydın olduğu için ekledim.

  1. Dr. Abdullah Cevdet 
  2. Dr. Kamuran Bedirxan
  3. Dr. İsmail Beşikçi 
  4. Musa Anter
  5. Dr. Eskerê Boyik 

Belki de benim gözümden kaçan başka Kürd aydınları da vardır. Ancak şu an için, yukarıda andığım isimler dışında toplumda gerçek anlamda aydın olarak öne çıkan çok fazla kişi göremiyorum.

Ehmedê Xanî gibi tarihsel figürlerin yeri elbette tartışılmaz.

Alan Lezan || 02.08.2025