Yeni Yil, Zaman ve Uzay

 Fizikte zaman olaylar arasindaki distanza denilir. Zamanda diger her fiziksel boyut gibi ölcülür. Saniye, dakika, saat, gün, hafta, sene, onyil, yüzyil, yüzbinyil vs… Zamani bulan insandir. Hayvanlarin zamani ve saati yoktur. Zaman denilen bir sey de aslinda yoktur. Optik bir yanilsamadir. Einstein’e göre zaman uzayda ki ilk patlama ve bu patlama sonucu uzayin genislemesi ile baslar. Relativiteatsteorisine göre mutlak zaman yoktur. Degisik bicimlerde hareket eden nesnelerin (objekt) kendilerine göre bir zamanlari vardir. „Kendizamani” denilen bu nesneler, aslinda olmayan, bagimsiz mutlak bir hizi vardir.

Ouanten mekanige göre bugün daimi bir zamanin olusu kabul görülür. Ona göre her zaman-intervalini sonsuz bölebilir. Uzun bir konu. Ilgililer internette yeterince bilgi edinebilirler. Benim üzerinde durmak istedigim takvimdir.

Ilk saat bilindigi gibi Aztek, Maya ve Mesopotamya’da kullanilan Günes saatidir. Bundan evvelli insanlar günes ile yatar, günes ile kalkarlardi. Termin stresi yoktu. Günlerin, haftalarin ay ve senenin bulusu kadinin günleri ile ilgilidir. Kadin Takvimin, yasamin annesidir. Moon-Month-Menstruation’da anlasilmasi gereken budur.

Halk dilinde sikca rastladigimiz „zamanim yok”, „zaman gecmiyor” „kendine yeterince zaman alamamak”, „zaman kazanmak veya kaybetmek”, „zaman öldürmek” birer yanilsamalardir.

31. Aralik 2005 günü gregorian (hiristiyanlik dünyasinin)Takviminin 2005’ci yilidir. Bu Takvimin kendisini dünya’nin bir cok ülkesine dayatmasi sömürgecilikten kanaklaniyor. Oysa en eski yazili takvimler sunlar :

9. Eylül 5735’de Yahudilerin Takvimi
15. Subat’da 50. Sene ve 78’ci zyklus eski Cinlilerin,
14. Ocak 2727 julianlilarin,
30. Nisan 2723 Misirlilarin
21.Mart 2616 Kürdlerin,
16. Subat 1394 Müslümanlarin,
29. Temmuz 1343 eski Fars Takvimi,
20.Mart 895 yeni Fars Takvimi.
22. Eylül 182 fransiz devrimi takvimi vs.

„Yeni Yil” a Bati’da Silvester/Sylvester (Ormanda yasiyan) denilir. Silvester bir Papa’nin ismidir ve Kilisenin tarihi ve gelisimi bakimindan büyük öneme sahiptir. Papa Silvester kiliseyi 4.yy yeniden düzenler ve 31. Ocak 314’de Papa olarak taclanir ve 31.Aralik 335’de ölür. Bu nedenle 31.Aralik kutsal bir gündür. 31.Aralik’in Sylvester ismini ondan alir. Hiristiyanliktaki bu kutsal gün kilise tarafindan 354 yilindan beri kutlaniliyor.

Bugünkü Bati takvimini 1582’de düzenleyen Roma’da görev yapmis Papa Gregor XIII.. (1572 -1585). Papa Gregor, Gaius Julius Caesar’in Isa’dan önce yaptigi Takvimi sadece düzeltiyor.

Dünya bir yilda, yani 365 günde (12 Ayda) bir kere günesin etrafinda dönüyor. Yeni yil özünde budur. Bence tüm dünyada gecerli olan ve tamamen bilime dayanan bir takvime ihtiyaci vardir. Globallesen dünyada tüm insanligin sadece ortak bir dili, ortak bir takvimi ve yüzlerce subkültürü olmalidir diye düsünüyorum

Alan Lezan, Frankfurt am Main – 31. Aralik 2005

Reklamlar
%d blogcu bunu beğendi: