Alan Lezan

Barzaniler, esas olarak Güney Kürdistan’daki Barzan bölgesinde yaşayan önemli bir Kürd aşiret federasyonudur ve adını Güney Kürdistan’ın dağlık bölgelerinde yer alan Barzan köyünden alan ve kökleri 14. veya 15. yüzyıla kadar uzanan bir aşirettir. Bu bölge, tarihsel olarak önemli bir dini ve kültürel merkezi olmuştur.

Barzaniler başlangıçta Ezidi idiler, ancak 19. yüzyılda Sünni İslam’ın mistik bir formu olan Sufizm’e geçiş yaptılar.

Barzanilerin liderleri, Nakşibendi tarikatına mensup olup, bu tarikatın etkisi altında dini liderliklerini sürdürmüşlerdir. Bu dini liderlik, aşiretin sosyal ve politik hayatında önemli bir rol oynamıştır.

Barzaniler Güney Kürdistan’da en büyük ve en etkili aşiretlerden biridir.

20. yüzyılın başlarında, Barzaniler Osmanlı İmparatorluğu’na ve daha sonra İngiliz mandasına karşı direniş göstermişlerdir. Bu mücadeleler, Kürdlerin ulusal hakları ve bağımsızlık talepleri etrafında şekillenmiştir.

1940’lar ve 1950’lerde, Molla Mustafa Barzani liderliğinde Kürd direnişleri başlamıştır. Barzani, Sovyetler Birliği’ne sığınmış ve burada siyasi ve askeri eğitim almıştır.

1961-1970 arası Barzani’nin geri dönüşüyle, Kürdler Irak hükümetine karşı büyük bir direniş başlatmıştır. Bu direniş, Kürd özerkliği taleplerinin bir ifadesi olarak çok önemlidir.

1980’lerde, Saddam Hüseyin rejimi tarafından başlatılan Anfal kampanyası sırasında, binlerce Kürd ve Barzani katledilmiştir. Bu dönemde Barzaniler büyük zulüm görmüşlerdir.

Günümüzde, Barzaniler Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nde (KBY) önemli bir rol oynamaktadır. Mesud Barzani, Neçirvan Barzani ve Mesrur Barzani gibi liderler, Kürd siyasetinin merkezinde yer almaktadır.

Barzaniler, Kürd ulusal hareketinin liderliğini sürdürmekte ve Kürdlerin haklarını savunmaya devam etmektedirler. KDP, bu mücadelenin siyasi kanadını temsil etmektedir.

Barzaniler, Nakşibendi tarikatının güçlü etkisi altında kalmışlar ve bu dini yapının prensiplerine göre yaşıyorlar ve Kürd kültürünün korunması ve yayılması konusunda aktif rol oynuyorlar ve bu kültürel mirası gelecek nesillere aktarıyorlar.

Barzanilerin tarihi, Kürdlerin ulusal kimliği ve hakları mücadelesi ile iç içe geçmiştir. Onların siyasi ve askeri başarıları, Kürdlerin özgürlük ve bağımsızlık taleplerine önemli katkılarda bulunuyorlar. 

Bütün bu zorluklara rağmen Barzaniler Kürdlerin ve diğer azınlıkların hakları için mücadele etmeye devam etmişlerdir.

Bazı çevreler Barzanilerin aşiret ağaları olduğu için hiçbir zaman ulusal devletini kurup yönetemezler diyorlar. Ben ise tam tersini düşünüyorum ve Kürd aşiretleri olmasaydı bu gün Kürdler asimile olup yok olmuştu.

Bundan 200 yıl önce Avrupa’nın bir çok ülkesinde aşiretler gibi klanlar vardı. Klan, genellikle birkaç kuşak boyunca uzanan, ortak bir atadan geldiklerine inanan ve genellikle akraba olan bireylerin oluşturduğu sosyal bir grup olarak tanımlanır.

Aşiret, birden fazla klanın birleşerek oluşturduğu daha geniş bir sosyal yapıdır. Aşiretler, daha çok tarım ve hayvancılıkla uğraşan ve belirli bir coğrafi alanda yaşayan topluluklardır ve genellikle aynı dili konuşan, benzer kültürel özelliklere sahip olan ve belirli bir lider tarafından yönetilen gruplardır. Aşiretler, daha merkezi bir liderlik yapısına sahiptirler. 

Aşiretler, sosyal, ekonomik ve politik işlevler üstlenirler. Aşiretler arasında toprak mülkiyeti, ekonomik işbirliği ve toplumsal düzen gibi konular önemlidir. Aşiret liderleri (şefler, reisler) genellikle aşiretin politik ve sosyal düzenini sağlar. Orta Doğu’daki Arap ve Kürd aşiretleri, Afrika’daki Maasai ve Somali aşiretleri, Amerika kıtasındaki bazı yerli topluluklar aşiret yapısına çok iyi bir örnektir. 

Modern devletleşme süreçleri, genellikle geleneksel aşiret yapılarından merkezi bir devlet otoritesine geçişi içerir. Bu geçiş, aşiretlerin devlet yapısına entegrasyonu veya aşiret yapısının zayıflamasıyla gerçekleşmiştir.

Ne yazık ki, Yalçın Küçük ve Doğu Perinçek gibi Kürd düşmanı Türkler, Kürdlerin Güney’de devletleşmesini engellemek amacıyla bazı Kuzey Kürdlerini Barzanilere ve onların şahsında Bölgesel Kürd Yönetimi’ne düşman etmeyi başardılar. 

Oysa Barzaniler, Kürd ulusal hareketinde önemli bir rol oynamış ve Kürdlerin hakları ile bağımsızlık taleplerinde her daim öncü olmuşlardır. 

Bu nedenle, ‘Kürdistan = Barzaniler, Barzaniler = Kürdistan’ diyebiliriz. 

İşte bu gerçekten dolayı Barzaniler hep saldırıya uğramış ve uğrayacaklardır. 

Alan Lezan || 20.01.2025