Ortak Bir “Kürdistan Anlatısı” Oluşturmak

  1. Parçaların birbirini tanıdığı bir kolektif hikâye kurmak

Bugün beş parça birbirini tam olarak tanımıyor:

  • Güney, Kuzey’in toplumsal ritmini
  • Kuzey, Doğu’nun entelektüel damarını
  • Doğu, Batı’nın dönüşümünü
  • Batı, Kızıl Kürdistan’ın tarihsel deneyimini
  • Hepsi birlikte diasporanın küresel etkisini
    eksik biliyor.

Ortak anlatı, bu parçaların birbirini tanıdığı bir hafıza ağı kurmalıdır.

  1. Mağduriyet merkezli değil, özne merkezli bir tarih yazmak

Kürdlerin hikâyesi çoğu zaman “bize yapılanlar” üzerinden anlatıldı.
Oysa ortak anlatı, Kürdleri edilgen değil, özne olarak kurmalı.

Bu şu demek:

  • Sadece yasaklar değil, üretimler
  • Sadece kayıplar değil, kazanımlar
  • Sadece baskı değil, yaratıcılık
  • Sadece acı değil, kültürel süreklilik
    ortak hafızanın temelini oluşturur.
  1. Beş parçayı tek bir kolektif zamana yerleştirmek

Her parça kendi takviminde yaşıyor:

  • Güney’in 1991 sonrası kurumsallaşması
  • Kuzey’in 2015 sonrası toplumsal kırılmaları
  • Doğu’nun 1979 sonrası döngüsel hareketleri
  • Batı’nın 2012 sonrası dönüşümü
  • Kızıl Kürdistan’ın 1923–1929 arası unutulmuş özerklik deneyimi
  • Diasporanın 1960’lardan bugüne küresel yayılımı

Ortak anlatı, bu zamanları tek bir kolektif zaman çizgisine yerleştirir.

  1. Coğrafyayı sınır değil, kültürel süreklilik olarak anlatmak

Kürdistan anlatısı sadece harita değildir.
Birlik, önce coğrafyanın kültürel süreklilik olarak kavranmasıyla başlar:

  • Dağlar
  • Nehirler
  • Aşiret yolları
  • Diller
  • Ritüeller
  • Müzik
  • Hafıza mekânları

Coğrafya, politik bir gerçeklikten önce ortak bir yaşam alanıdır.

  1. Kızıl Kürdistan’ı anlatının eksik halkası olmaktan çıkarmak

Kafkasya’daki Kürdistana Sor (Kızıl Kürdistan):

  • Sovyet özerklik deneyimi
  • Çokdilli kültürel yapı
  • Erken modernleşme
  • Diasporaya açılan ilk kapı
    gibi unsurlarla ortak anlatının unutulmuş parçasıdır.

Ortak anlatı, bu parçayı yeniden görünür kılar.

  1. Diasporayı altıncı parça olarak dahil etmek

Diaspora sadece “uzak topluluk” değil:

  • Küresel görünürlük
  • Uluslararası hukuk bilgisi
  • Akademik üretim
  • Medya etkisi
  • Ekonomik destek
  • Politik çeviri gücü
    ile Kürdistan’ın dışarıdaki stratejik aklıdır.

Ortak anlatı, diasporayı merkeze alır.

  1. Birliği romantik değil, stratejik bir hedef olarak kurmak

Ortak anlatı, “bir gün birleşeceğiz” romantizmi değil;
birlik nasıl mümkün olur? sorusuna verilen stratejik cevaptır.

Bu anlatı, parçaların birbirini tamamladığını gösterir:

  • Güney → kurumsallaşma ve diplomasi
  • Kuzey → toplumsal güç ve kültürel üretim
  • Doğu → entelektüel damar ve tarihsel süreklilik
  • Batı → toplumsal deney ve dönüşüm
  • Kızıl Kürdistan → tarihsel hafıza ve Kafkasya köprüsü
  • Diaspora → küresel görünürlük ve uluslararası etki

Bu tablo, ortak anlatının omurgasıdır,

yani bir Kürdistan anlatısı oluşturmak demek:

  • Parçaların birbirini tanıdığı bir kolektif hikâye kurmak.
  • Kürdleri mağdur değil özne olarak anlatmak.
  • Beş parçayı tek bir kolektif zamana yerleştirmek.
  • Coğrafyayı sınır değil kültürel süreklilik olarak görmek.
  • Kızıl Kürdistan’ı anlatının eksik halkası olmaktan çıkarmak.
  • Diasporayı altıncı parça olarak dahil etmek.
  • Birliği romantik değil stratejik bir hedef olarak kurmak.

“Gerisi çorap söküğü gibi gelir.”

Alan Lezan || 05.01.2025